Knowledge is a drug

calvin

Đối với một số người, tri thức cũng gây nghiện như thuốc phiện vậy. Làm nghiên cứu chắc ai cũng trải qua cảm giác bế tắc, chật vật cả vài tuần, vài tháng hay vài năm mà không được kết quả gì đáng kể. Tuy nhiên với vài người, cái sự thú vị của việc mỗi ngày lại có thể khám phá ra được một điều gì mới khiến cho người ta có thể sẵn sàng chấp nhận những “rủi ro” đó.

Đương nhiên điều đó không chỉ giới hạn trong những người làm nghiên cứu hàn lâm. Chẳng hạn đối với 1 hard-core developer thì một công nghệ mới, một framework mới hay thậm chí chỉ là một cách mới để làm một việc cứ tưởng đã thành truyền thống.. tất cả đều có thể mang lại cảm giác khoan khoái dễ chịu, và điều đó thực sự gây nghiện.

Cũng dễ hiểu khi mà nhu cầu tìm hiểu và khám phá có thể coi như là bản năng của con người. Tìm hiểu tự nhiên và xã hội, không gì khác hơn chính là mục tiêu cuối cùng của khoa học. Tất nhiên trong nhiều trường hợp, những phát hiện, khám phá kiểu như mối liên hệ của một vài tham số trong một mô hình máy tính chết dịch nào đó, có thể dường như chẳng liên quan gì trực tiếp tới tự nhiên và xã hội. Song, việc phát hiện ra các mối liên hệ logic của hiện thực khách quan bản thân nó đã khá thú vị. Điều thú vị hơn nữa là có thể vận dụng kiến thức đã có để lí giải và phát hiện ra các mối liên hệ mới, từ đó bổ túc thêm kiến thức. Vòng tròn như vậy dễ khiến người ta say mê không rời ra được.

Đương nhiên mức độ đam mê và kiên trì trong việc chiếm lĩnh tri thức là tuỳ thuộc vào mỗi người. Có người cảm thấy hài lòng với những kiến thức hàn lâm đã được học ở trường, có người eager hơn. Tuy nhiên ngay cả khi không làm việc trong môi trường hàn lâm, thì một người, nếu muốn, vẫn có thể liên tục bổ sung tri thức qua công việc (kinh nghiệm cũng có thể xem là một loại tri thức?), sách vở, và đương nhiên là các khoá học miễn phí hay có phí khác. Những người không chịu liên tục tìm tòi học hỏi, chắc chắn sẽ nhanh chóng lạc hậu và dễ bị đào thải.

Vậy nên nếu bạn có gặp người nào chí thú đi làm PhD với đồng lương quèn, hoặc là xong PhD rồi lại cày tiếp post-doc mà không chịu “go indie” (dù chắc phải đến 90% những người làm PhD nghiêm túc đều có thể nghĩ sẽ đi làm start-up), thì, ngoài những lí do “trên trời” như học giỏi quá không làm PhD thì làm gì, hay là không tìm được việc, để có tấm bằng cho oách v.v… thì còn một lí do nữa cũng khá legit là hắn đã “nghiện” rồi.

Đương nhiên còn lí do nữa quan trọng hơn là sự chây ì trong tư duy, không muốn get out of the comfort zone để start something new. Nhưng đó lại là chuyện khác…

—–

Tuy nhiên nhiều tri thức hàn lâm quá cũng không hẳn là hay.

Cách đây không lâu, tôi từng có ý định đi học hoài không nghỉ. Chỉ cần tìm được chừng… 15 học bổng Cao học, sau khi học xong cả 15 khoá thì cũng đã ngoài 50 tuổi. Đến lúc đó sẽ ở nhà viết sách, cuộc đời có thể kết thúc một cách an nhàn và thú vị. Đương nhiên 15 khoá cao học có thể về bất cứ lĩnh vực nào, từ CS, thống kê, kinh tế học, tâm lí học, nghệ thuật, kiến trúc, âm nhạc, triết học v.v… Tất cả đều thú vị như nhau và đều có thể mang lại những niềm phấn khích khó lường trước được.

Tất nhiên ý tưởng có phần trào phúng này khá là phi thực tế, không phải chỉ vì độ khó của việc tìm được 15 học bổng Cao học liên tục, trong 30 năm, mà còn vì những kiến thức thu thập được, sau 30 năm, chưa chắc đã làm được gì đáng kể. Đến khi 50 tuổi ở nhà viết sách mà không ai đọc, thì thật có tội lớn với tổ tông.

Nói như một anh nhà văn nào đó, bao nhiêu tấn gỗ mới làm được một tấn giấy, nên những anh viết sách mà in ra chỉ dùng để gói bánh mì thì tội ác cũng không thua gì lâm tặc.

Cố nhiên sẽ tốt hơn nếu, trong 30 năm tới, làm được chuyện gì có ý nghĩa, chứ không phải trở thành ác hơn cả lâm tặc 😉

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s